5 мың тоннаға арналған инновациялық үлгідегі автономды энергия көздері және көлденең сүрлемдері бар астық қоймасының тәжірибелік үлгісін, дәнді дақылдарды өңдеу және сақтау технологиясын әзірлеу

Жетекшісі: К. Т. Көшеков, т. ғ. д.

Қазіргі уақытта "фирма Диканшы" ЖШС (Петропавл қ.) өндірістік процесіне 200 тоннаға арналған тәжірибелік тасымалданатын астық қоймасын біріктіру жолымен дәнді және майлы дақылдарды сақтау және түсіру технологиясына тәжірибелік-өнеркәсіптік сынау жүргізілуде.

Көлденең сүрлемдердің ғылыми жаңалығы астықты сақтау тәсілі және силостан түсіру құрылғысы болып табылады. Бұл әдіс астықты силостардан түсіру үшін транспортер сүрлемнің астында емес, оның ішінде орналасқандығымен ерекшеленеді және ол үшін қосымша жер асты қабаты қажет емес. Сүрлемнің (бункердің) ішінде астықты түсіру үшін еденге 20-50 т/сағ өнімділігі аз емес шынжырлы транспортерлер орнатылады, өйткені астықты қоймадан бірнеше тасымалдағышпен қатар түсіруге болады.

Бұл жобаның экономикалық тиімділігі 1 тонна астық дақылдарының құнынан 10-15% үнемдеуден көрінеді. Осы технология бойынша дәнді дақылдарды қайта өңдеу мен сақтаудың бір маусымы ішінде астық қоймасы үшін 5000 тонна немесе 4000 теңгеден 20 млн.теңгеден астам үнемдеу қамтамасыз етіледі.

Экономикалық әсер келесі факторлармен қамтамасыз етіледі:

• барлық процестерді толық автоматтандыру және механикаландыру, бұл біліктілігі төмен персоналға шығындарды болдырмайды;
• мынадай процестерді оңтайландыру есебінен астықты сақтауға арналған электр энергетикалық шығындарды төмендету: астық массасының көтеру биіктігін қолданыстағы астық қоймаларымен салыстырғанда 3-4 есе төмендету; сақталатын астық массасының жалпы биіктігін төмендету есебінен желдетуге арналған шығындарды азайту; электр жетектерін жиіліктік реттеуді қолдану;
• автономды энергия көздерін қолдану;
• астықты сақтау жағдайларын жақсарту.

Жоба Қазақстанда өндірілетін жиынтықтаушылар мен материалдардан (Қабырғалық және едендік құрылымдарға арналған бетон, отандық металл құрылымдарынан жасалған көлік жабдығы) астық қоймаларын құру мүмкіндігін қамтамасыз етеді, бұл астық қоймасын салу шығындарын айтарлықтай төмендетеді.

2012-2014 жылдары аталған жоба ҚР БҒМ гранты бойынша 36 млн. теңгеге орындалды.

Сыйымдылығы 5000 тонна астық қоймасын салу үшін (болашақта) 500 млн. теңге көлемінде қаржыландыру қажет.